Home
<<terug a


Klanten én medewerkers zijn gebaat bij nieuwe wet

Kwaliteit in zorg juist verhoogd door introductie Wmo

Met de invoering van de Wmo (Wet maatschappelijke ondersteuning) per 1 januari 2007 is een grote stap gezet naar de introductie van marktwerking in de zorg. De huishoudelijke verzorging valt straks als eerste zorgfunctie onder deze nieuwe wet. Thuiszorginstellingen, vakbonden en politici schreeuwen moord en brand. Zij vrezen banen- en kwaliteitsverlies. Onterecht, betoogt Johan Troelstra, want de introductie van marktwerking in de maatschappelijke dienstverlening leidt juist tot verhoging van de kwaliteit en zorgt voor meer banen, tegen lagere kosten. Dat het werkt, is al bewezen in de wereld van het openbaar vervoer. Het moet echter wel doordacht gebeuren.

Door de invoering van de Wmo komt de huishoudelijke verzorging onder verantwoording van de gemeente. Op een later moment zullen ook andere functies uit de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten, zoals het maatschappelijk werk, overgaan naar de Wmo. Om invulling te geven aan hun nieuwe taak, hebben gemeenten aanbestedingen uitgeschreven en nieuwe aanbieder(s) voor thuiszorg geselecteerd. Zij moeten zich daarbij houden aan de spelregels van de Europese aanbesteding. In sommige gemeenten, zoals in Lisse, zijn meerdere zorgverleners geselecteerd, die voorheen nog niet werkzaam waren in de gemeente.

Winst
Dat leidt nu tot paniek bij de aanbieders die buiten de boot zijn gevallen, omdat zij vrezen voor banenverlies. Ook vakbonden en politici roepen beelden op van verminderde werkgelegenheid en verlies van kwaliteit. Gemeenten zouden bij gebrek aan kennis en ervaring vooral selecteren op de prijs. In mijn optiek is dat veel te voorbarig en zelfs enigszins hypocriet. Uiteraard zijn er bij de introductie van zo'n nieuw systeem kinderziektes, dat hebben we ook gezien bij andere sectoren waar marktwerking is ingevoerd. Maar op de langere termijn levert het voor alle partijen winst op. Daarbij is het wel belangrijk dat alle partijen hun verantwoordelijkheid nemen. Als eerste de politiek, want laten we niet vergeten dat een betaalbare zorg nu en in de toekomst een van de belangrijkste doelen is bij de invoering van de Wmo.

Streekvervoer
Een dergelijke bezuinigingsdoelstelling hoeft geen probleem te zijn, kijk maar naar de wereld van het streekvervoer, waar in 2000 de marktwerking werd geïntroduceerd. Sinds die tijd is de prijs voor een eenheid openbaar vervoer structureel 20% lager geworden. Tegelijkertijd is de kwaliteit van de dienstverlening voor de reizigers flink toegenomen: er is een betere dienstregeling, er wordt gereden met moderner materieel en ook de informatievoorziening voor reizigers is verbeterd. Kortom: meer kwaliteit tegen een lagere prijs. Daarbij is de werkgelegenheid niet afgenomen, maar juist toegenomen. Vooral door de uitgebreidere dienstregeling. En dan heb ik het niet over minimale roosters, maar over volwaardige arbeidsplaatsen, want ook hier zal de tucht van de markt haar werk doen.

Kwaliteit
Ook in het openbaar vervoer hebben we gezien dat bij de eerste aanbestedingsrondes veel opdrachtgevers nog wat onhandig zijn bij het vaststellen van wat ze nu precies willen inkopen en vooral kijken naar de prijs. Maar men leert snel, van de eigen en van andermans fouten. Vooral omdat de cliëntenorganisaties zich verder professionaliseren en een steeds belangrijker plaats krijgen. Bij een tweede ronde zal de vraagstelling dus scherper zijn en de kwaliteit van de dienstverlening een steeds grotere rol gaan spelen. Ook in de wereld van de thuiszorg zullen na de eerste turbulente tijd eerder meer dan minder banen worden gecreëerd. Vooral op uitvoerend vlak en minder in de managementlagen, want men meet uiteindelijk de kwaliteit af aan 'de handen aan het bed'.

Uitdaging
Als ontwikkelaar van het aanbestedingsteam van Connexxion heb ik de introductie van marktwerking in de wereld van het openbaar vervoer van zeer dichtbij meegemaakt. Wat daarbij opvalt, is dat Connexxion zich terdege bewust was van de wijzigende omstandigheden en daar als totale organisatie tijdig op ingespeeld heeft. Daarin ligt ook een grote uitdaging voor de directies van zorginstellingen en andere organisaties die straks onder de Wmo vallen, zoals het maatschappelijk werk. In plaats van zich afwachtend op te stellen of klagerig de gemeente de schuld te geven, doen zij er verstandiger aan goed na te denken hoe zij hun organisatie beter kunnen toesnijden op de veranderende vraag. Het gaat niet alleen om het maken van de beste offerte. Verdiep je in wat de klant echt wil en kijk ook hoe je daaraan het beste kunt voldoen met je eigen organisatie.

Gebruikers
Ook voor gemeenten ligt er een grote uitdaging. Zij zijn als opdrachtgever en regievoerder verantwoordelijk voor de kwaliteit van deze voorzieningen en daarmee voor het ontwikkelen van de markt. Aan hen de schone taak inzichtelijk te krijgen wat nu precies de vraag van de eindgebruikers is en hoe je daar een zo goed mogelijk antwoord op kunt geven. Daarbij is het mooie van de Wmo dat bij wet is vastgelegd dat gebruikersplatforms gehoord moeten worden. Dus krijgen de finale gebruikers nu een stevige plek aan tafel, waardoor de kwaliteitsimpuls in de loop van de tijd steeds sterker wordt.

Barricades
Marktwerking is een prachtig instrument om maatschappelijke doelen te bereiken tegen een zo laag mogelijke prijs. Ik roep alle betrokken partijen dan ook op hun verantwoordelijkheid te nemen. Gooi het kind niet met het badwater weg, maar ga op zoek naar wat de klant echt wil en durf te zien waar je kansen liggen. Dat werkt beter dan de barricades opzoeken.

Johan Troelstra is directeur van Sparkling ID consultancy & interim management, een bureau dat gespecialiseerd is in organisatieontwikkeling als gevolg van (Europese) aanbestedingen.

Dit artikel verscheen in het Haarlems Dagblad op 23 december 2006

<<terug
Cookie-instellingen